Wilno

Historia Wilna

Wilno - miasto (stolica Litwy) położone nad rzeką Wilią u ujścia rzeki Wilejki. Miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w roku 1994. Obecnie w Wilnie mieszka ok. 550 tyś mieszkańców. Oprócz Litwinów mieszka także duża mniejszość polska i rosyjska.
Pierwsza wzmianka o Wilnie pochodzi z roku 1323, z listu Giedymina do papieża. W XIV wieku miasto kilkakrotnie najeżdżali Krzyżacy. W roku 1385 za czasów Władysława Jagiełły w Wilnie odbył się chrzest Litwy i miastu nadano prawa magdeburskie. W 1419 książę Witold rozpoczął budowę Górnego Zamku na Górze Zamkowej. W późniejszym czasie nieopodal katedry powstał Zamek Dolny. Na początku XVI wieku wybudowano mury obronne miasta. Wilno zdobywało kolejne przywileje i miasto zaczęło się rozwijać. W 1610 stolicę księstwa strawił kolejny wielki pożar, który zahamował rozwój miasta. W roku 1795 miasto znalazło się pod zaborem rosyjskim. Po pierwszej Wojnie Światowej trwały walki o miasto. Sowieci zostawili Wilno Litwinom, a za sprawą Piłsudskiego Litwę Środkową podstępem wcielono do Polski. Po II Wojnie światowej Litwa weszła w skład ZSRR, a od roku 1990 jest stolicą niepodległej Litwy.

Geografia

Litwa leży w Europie wschodniej. Graniczy z Łotwą, Rosją, Polską i Białorusią. Litwa dzieli się na dwie historyczne krainy - Żmudź i Auksztotę, których granica jest na rzece Niewiaży. Stolicą Litwy jest Wilno, które liczy ponad pół miliona mieszkańców. Inne większe miasta to Kowno, Kłajpeda, Szawle i Poniewież. Dawne historyczne stolice Litwy to Wilno, Kiernów i Kowno i wszystkie leżą nad wypływającą z Białorusi rzeką Wilią. Największą i nijdłuższą rzeką litwy jest Niemen, a jego dorzecze zajmuje 70% terytorium kraju. Najwyższy punkt w kraju to góra Juozapines i wznosi się na wysokość 294 m n.p.m. Większość Litwy to tereny nizinne.

Klimat

Litwa znajduje się na pograniczu klimatu kontynentalnego i morskiego. Przez 2,5 miesiąca znajduje się pod wpływem zimnego powietrza z Arktyki. Na Litwie pogoda często gwałtownie się zmienia. W okresie Letnim temperatury powietrza wahaja się między 14 a 20 stopni a zimą między -10 a 0. Średnie roczne opady to 650 mm - najwięcej pada na północy - 950 mm, a 400 mm w Litwie środkowej.

Ludność, Religia i Język

Na litwie mieszka 3,25 mln obywateli i liczba znacznie spadła od czasu uzyskania niepodległości. Gęstość zaludnienia wynosi 57 osób na km2, co jest jednym z najmniejszych wskaźników w Europie. Litwa nie jest krajem, który jest jednolity narodowościowo, gdyż Litwini stanowią ok. 80% wszystkich obywateli kraju. Największą mniejszością narodową są Rosjanie - 9,5%, potem Polacy - 7%, a inne mniej liczne mniejszości to Białorusini, Ukraińcy, Żydzi Łotysze i Cyganie. Po trwającej pół wieku ateizacji za czasów Związku Radzieckiego na Litwie jest stosunkowo wysoki procent wierzących. Dominującą religią jest katolicyzm i stanowi 80% wszystkich wyznawców. Znaczna grupą na Litwie są staroobrzędowcy i prawosławni. Język litewski zalicza się do indoeuropejskiej bałtyckiej grupy językowej. Językiem pokrewnym jest język łotewski. Inne języki bałtyckie wymarły i tylko pruski zachował się w kilku dokumentach. Język Litewski składa się z wielu czasem bardzo różniących się dialektów. Duża różnica jest między północą kraju a Litwą środkową. Mowa Litwinów należy do najbardziej archaicznych w Europie. Litwini dbają o czystość języka i nawet przy parlamencie działa komisja zajmująca się kontrolą poprawności języka w życiu publicznym. Niestosowanie się do wytycznych może grozić upomnieniem a potem kara grzywny. Litewskim posługuje się 90% obywateli z mniejszości narodowych i bez znajomości tego języka nie można podjąć nauki i pracy w urzędach państwowych.

Kuchnia

Na Litwie od wieków stykały się różne kultury i to ma również odzwierciedlenie w ich kuchni. Na stołach często goszczą dania rosyjskie, polskie a nawet karaimskie. W kuchni litewskiej najbardziej popularne są dania wysokokaloryczne z ziemniakami. Jednym z najbardziej popularnych dań są kartacze - kluski ziemniaczane nadziewane wieprzowym mięsem. Litewska nazwa to cepelinai (cepeliny) ze względu na wygląd w kształcie sterowca. Można porównać je do polskich pyz ale cepeliny są od nich większe. Inną znaną potrawą jest vadarai - pure ziemniaczane, którym nadziewa się flak i gotuje w tłuszczu. Wiele dań litewskich ma polskie odpowiedniki np. - schabowy - karbonadas, mielone - kotletas. Ważne miejsce w kuchni mają także potrawy mączne, a zwłaszcza bliny. Przebywając w Trokach i okolicy można zapoznać się z kuchnią karaimską i właśnie tam są serwowane pirogi nadziewane baraniną. Pirogi te znane są na całej Litwie i można je również nabyć w sklepach. Dodatkiem do dań jest czarny chleb.